Τό ὄραμα τῆς ἐλευθερίας

(Παραθέτουμε δημοσιευθέν ἄρθρο τοῦ  Σεβ/τάτου Μητροπολίτου κ.Χριστοφόρου σχετικό μέ τόν ἐθνικοθρησκευτικόν ἀπελευθερωτικόν ἀγώνα τῶν Ἑλλήνων τοῦ 1821. Τοῦτο κάνουμε, ὥστε νά θαυμάσουμε τό ὕφος και τόν πλοῦτο πού διαθέτει ἡ ὑπέροχη ἑλληνική γλώσσα μας).

÷

Εἰς τά με­γά­λα τῆς ἐ­θνι­κῆς μας ἱ­στο­ρί­ας γε­γο­νό­τα, αἱ μορ­φαί τῶν ὑ­πε­ρό­χων ἀ­γω­νι­στῶν τοῦ 1821, ἀ­πο­τε­λοῦν δη­μι­ουρ­γι­κούς πα­ρά­γο­ντας καί ὁ­ρό­ση­μα φω­τει­νά, ἐ­πί τῆς πο­ρεί­ας τῶν με­τε­γε­νε­στέ­ρων. Ἡ ἀ­κτι­νο­βο­λί­α των, εἰσ­δύ­ει εἰς τά βά­θη τῶν ἑλ­λη­νι­κῶν ψυ­χῶν, δι­α­πε­ρνᾷ τούς ὁ­ρί­ζο­ντας καί προ­σεγ­γί­ζει τό ἄ­πει­ρον. Ἡ Ἑλ­λη­νι­κή φυ­λή ζῇ ἀ­νέ­κα­θεν μέ τούς με­γά­λους ὁ­ραμ­ατι­σμούς τῶν ἀ­γώ­νων καί τῆς αὐ­το­θυ­σί­ας, οἵ­τι­νες ἀ­πο­τε­λοῦν ἐ­πι­τεύ­μα­τα, τά ὁ­ποί­α μό­νον ὁ Δη­μι­ουρ­γός τοῦ κό­σμου καί ἡ ψυ­χή εὐ­γε­νοῦς Γέ­νους ἠ­μπο­ροῦν νά τά ἐ­πι­τύ­χουν. Εἶ­ναι ἐ­πι­τεύ­μα­τα ἑ­ω­θι­νά, συ­νέ­χει­α τῶν με­γά­λων ὁ­ρα­μα­τι­σμῶν καί ὑ­ψη­λῶν ἐ­πι­δι­ώ­ξε­ων. Ἐ­πι­τεύ­μα­τα ἐκ τῶν ὁ­ποί­ων, κο­σμεῖ­ται πλου­σί­ως ἡ Ἐκ­κ­λη­σί­α τοῦ Χρι­στοῦ, καί τά ὁ­ποί­α, εἰς τήν ἱ­ε­ράν τοῦ παν­θέ­ου της πλει­ά­δα, ἔ­χει νά πα­ρου­σι­ά­σῃ τε­ρά­στι­ον <<πε­ρι­κεί­με­νον νέ­φος μαρ­τύ­ρων>>.

Ἡ προ­σω­πι­κό­της των, λαμ­βά­νει ση­μα­σί­αν συμ­βό­λου καί ὁ ἡ­ρω­ϊ­σμός των ἦ­το δρᾶ­σις γε­νε­σι­ουρ­γι­κή, ἐγ­γύ­ζου­σα τά ὅ­ρι­α τοῦ θρύ­λου. Δέν ὑ­πάρ­χει κα­τα­νυ­κτι­κώ­τε­ρον ἱ­στο­ρι­κόν μυ­στή­ρι­ον ἀ­πό τήν με­τε­ώ­ρι­σιν τῆς ἱ­στο­ρί­ας εἰς θρῦ­λον. Καί δέν ὑ­πάρ­χει, ὡ­ραι­ο­τέ­ρα πρα­γμά­τω­σις ἀ­πό τήν ὑ­λο­ποί­η­σιν τοῦ θρύ­λου εἰς ἱ­στο­ρί­αν.

Οἱ συγ­γ­ρα­φεῖς τῆς ἱ­στο­ρί­ας αὐ­τῆς, ὑ­πῆρ­ξαν οἱ γεν­ναῖ­οι εἰς ἡ­ρω­ϊ­σμόν καί αὐ­το­θυ­σί­αν πρό­μα­χοι τῆς Ἐκ­κ­λη­σί­ας καί τοῦ Ἔ­θνους μας, οἵ­τι­νες με­γα­λουρ­γή­σα­ντες ὑ­πό τό ἱ­ε­ρόν λά­βα­ρον τῆς θρη­σκεί­ας τοῦ Να­ζω­ραί­ου, ἀ­πέ­δει­ξαν ὅ­τι ἡ ἀ­πο­στο­λή Του, ἡ δρᾶ­σις Του καί ἡ συμ­βο­λή Του ἐν τῇ Ἐκ­κ­λη­σί­ᾳ, καί τῷ Ἔ­θνει, κα­θώς καί ἡ πρός τήν ἀν­θρω­πό­τη­τα ἐν γέ­νει προ­σφο­ρά Του, ὑ­πῆρ­ξεν ἀ­νε­κτί­μη­τος.

Οἱ ὑ­πέ­ρο­χοι τήν καρ­δί­αν ἀ­γω­νι­σταί τοῦ -21, συ­νε­πί­κνω­σαν ἐν ἑ­αυ­τοῖς τήν ὑ­ψί­στην ἔν­νοι­αν τῆς Πί­στε­ως καί τῆς Πα­τρί­δος καί ἐ­πέ­βαλ­λον τόν σε­βα­σμόν εἰς τήν συ­νεί­δη­σιν τῶν Χρι­στι­α­νῶν, ἀλ­λά καί εἰς ὅ­σους δέν ἐ­δο­κί­μα­σαν <<ἐν δυ­νά­μει τόν λό­γον τοῦ Σταυ­ροῦ>>. Εἰς μί­αν σύγ­χρο­νον ὑ­λι­στι­κήν ἐ­πο­χήν, ἀ­πέ­δει­ξαν δι­ά τοῦ ἀ­πα­ρα­μίλ­λου πα­ρα­δεί­γμα­τός των, ὅ­τι τό ἀ­συ­να­γώ­νι­στον καί ἀ­νε­πα­νά­λη­πτον τῆς ὡ­ραι­ό­τη­τος τοῦ Χρι­στι­α­νι­σμοῦ, κεῖ­ται ἐν τῇ ὑ­περ­τά­τῃ αὐ­το­θυ­σί­ᾳ καί αὐ­τα­παρ­νή­σει, βε­βαι­ώ­σα­ντες δι­ά βί­ου, ὅ­τι ἡ <<ἡ δύ­να­μις τοῦ Κυ­ρί­ου, ἐν ἀ­σθε­νεί­ᾳ τε­λει­οῦ­ται>>.

Δέν ὑ­πάρ­χει ἀ­γών ἄ­πελ­πις, οὔ­τε θυ­σί­α ἄ­νευ ἀ­μοι­βῆς. Χω­ρίς τό μυ­στι­κόν λύ­τρον τῆς θυ­σί­ας, ποί­αν θέ­σιν θά ἔ­χουν τά ἀ­να­στά­σι­μα ἀ­να­κρά­σμα­τα ὅ­τι· <<ἐ­άν μή ὁ σπό­ρος τοῦ σί­του πε­σών εἰς τήν γῆν ἀ­πο­θά­νῃ, αὐ­τός μό­νος μέ­νει, ἐ­άν δέ ἀ­πο­θά­νῃ πά­λιν καρ­πόν φέ­ρει>> .

Ἡ ἐ­πο­ποι­ία τοῦ -21 συ­νε­κλό­νι­σε, συ­νήρ­πα­σε καί ἐ­γο­ή­τευ­σεν τά ψυ­χάς καί τε­λι­κῶς ἐ­το­πο­θε­τή­θη εἰς τόν μυ­στι­κόν κό­σμον τῆς προσ­δο­κί­ας. Δι­ά στί­χων, ἀ­φη­γη­μά­των καί θρύ­λων, εἰς ὅ­λους τούς τό­νους καί δι­’ ὅ­λων τῶν τρό­πων, θά τήν ὑ­μνῇ ἡ Ἐκ­κ­λη­σί­α καί ἡ Πα­τρίς. Ὁ Ἑλ­λη­νι­σμός, ὀ­φεί­λει νά ἐν­θυ­μῆ­ται καί νά τι­μᾶ τούς γεν­ναί­ους αὐ­τούς προ­μά­χους τῶν ὑ­ψί­στων ἀ­ξι­ῶν, τῶν ὁ­ποί­ων ἡ λά­μπου­σα ἀ­πό ἠ­θι­κό με­γα­λεῖ­ο αὐ­το­θυ­σί­α, θά ἀ­πο­τε­λεῖ χα­λύ­βδι­νον κί­νη­τρον πρός δι­αρ­κεῖς με­γα­λουρ­γί­ας εἰς τούς με­τα­γε­νε­στέ­ρους.

Δι­ά τοῦ­το ἀ­κρι­βῶς τόν λό­γον, τά σε­πτά ὀ­νό­μα­τα τῶν γνω­στῶν καί ἀ­γνώ­στων ἡ­ρώ­ων, δι­’ ὅ­λης τῆς με­τέ­πει­τα ἐκ­κ­λη­σι­α­στι­κῆς καί ἐ­θνι­κῆς ἱ­στο­ρί­ας, ἰ­δί­ᾳ ἐν τῇ Ἑλ­λη­νι­κῇ συ­νει­δή­σει, θά ἀ­πο­βοῦν θρῦ­λος μο­να­δι­κός καί πο­λυ­σή­μα­ντος, τό­νω­σις καί ἐλ­πίς, κί­νη­τρον καί πη­γή θάρ­ρους.

Μορ­φαί αἱ ὁ­ποῖ­αι ἐκ­δή­λω­σαν τοι­αύ­τας βα­θυ­ψύ­θους καί θε­ο­πνεύ­στους ἀ­ντι­δρά­σεις, τήν ἰ­δί­αν ὥ­ραν τῆς ὑ­λι­κῆς των ἐ­κμη­δε­νί­σε­ως, δέν εἶ­ναι πο­τέ δυ­να­τόν νά ἐ­ξα­φα­νι­σθοῦν ἀ­πό τοῦ ἱ­στο­ρι­κοῦ βί­ου ἐ­λευ­θέ­ραν κο­νί­στραν. Δέν ἀ­παι­τεῖ­ται ποι­η­τι­κή φα­ντα­σί­α, ἀλ­λά ἱ­στο­ρι­κή αἴ­σθη­σις καί βα­θεί­α πί­στις εἰς τήν ὕ­παρ­ξιν ἠ­θι­κοῦ κό­σμου δι­ά νά ὑ­πο­στη­ρι­χθῆ, ὅ­τι εἰς τήν πυ­ρι­νι­κήν ἐ­νέρ­γει­αν τῆς ψυ­χῆς τῶν ὑ­πε­ρό­χων τού­των μορ­φῶν, ὀ­φεί­λο­νται ὅ­λοι οἱ προ­η­γη­θέ­ντες καί ἐ­πα­κο­λου­θή­σα­ντες ἄ­φθα­στοι ἡ­ρω­ϊ­σμοί, οἵ­τι­νες δι­ε­τή­ρη­σαν ἄ­σβε­στον τήν ἱ­ε­ράν φλό­γαν τῆς Ἑλ­λη­νι­κῆς φυ­λῆς καί συ­νέ­βαλ­λον εἰς πρα­γμά­τω­σιν τοῦ ὀ­ρά­μα­τος τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας.

Κα­τά­φω­τος λοι­πόν ἀ­πό τήν αἴ­γλην τῆς αὐ­το­θυ­σί­ας των, ἡ ἐ­πι­βλη­τι­κή καί με­γα­λει­ώ­δης μορ­φή των, θά ἀ­ντι­νο­βο­λῇ δι­ά μέ­σου τῶν αἰ­ώ­νων, ἐν ὅ­λῃ τῇ πλη­ρό­τη­τι αὐ­τῆς, δι­ό­τι ὁ ἡ­ρω­ϊ­σμός των ἀ­πε­τέ­λε­σε τήν συ­νει­δη­τήν ἐν­σάρ­κω­σιν τοῦ πανηγυρικοῦ θρι­άμ­βου τῆς Με­γά­λης Ἰ­δέ­ας, τῆς Ἰ­δέ­ας τῆς Ἐ­λευ­θε­ρί­ας. Καί ἡ ἱ­δέ­α αὐ­τή δέν ἦ­το μό­νον πνεῦ­μα, ἦ­το πρᾶ­ξις. Ἦ­το ὄρ­κος ἐ­νώ­πι­ον Θε­οῦ καί ἀν­θρώ­πων μέ ἀ­με­τά­κλη­τον ἀ­πο­φα­σι­στι­κό­τη­τα. Ἤ­το ἀ­πό­φα­σις ἐ­θε­λου­σί­ου θα­νά­του. Καί ἀ­πό τήν ἀ­πό­φα­σιν τοῦ θα­νά­του, γεν­νᾶ­ται πά­ντο­τε ἡ ρω­μα­λαι­ο­τέ­ρα καί ὡ­ραι­ο­τέ­ρα κα­τά­φα­σις τῆς ζω­ῆς. Χω­ρίς ἀ­πό­φα­σιν θα­νά­του, δέν ὑ­πάρ­χει τό ἐν­δο­ξό­τε­ρον τῆς ζω­ῆς στε­φά­νω­μα: Ἡ  ἀ θ α ν α σ ί α.

Δι­ά τοῦ­το, εἰς αἰ­ώ­νι­ον σέ­βα­σμα ἡ Ἐκ­κ­λη­σί­α καί τό Ἔ­θνος δι­πλοῦν ἑ­ορ­τά­ζει πα­νη­γυ­ρι­σμόν. Τόν Εὐ­αγ­γε­λι­σμόν τῆς Θε­ο­τό­κου, ἤ­τις ἐ­σή­μα­νε τό ὑ­περ­φυ­ές μυ­στή­ρι­ον τῆς ἐν­σαρ­κώ­σε­ως τοῦ Νη­πι­ο­μόρ­φου Λό­γου τοῦ Θε­οῦ ἐ­ντός τῆς γε­νε­ο­λο­γί­ας τοῦ Ἀ­δάμ, ἐ­πί σκο­πῷ τόν φω­τι­σμόν καί τήν λύ­τρω­σιν τοῦ ἀν­θρώ­που. Τόν ἀ­πο­στε­γα­σμόν δηλ. τοῦ κό­σμου, τήν δι­ά­βα­σιν τοῦ ἀ­πεί­ρου δι­ά τοῦ πε­πε­ρα­σμέ­νου, τήν θεί­αν φα­νέ­ρω­σιν τοῦ δε­σμοῦ, ὅ­στις συν­δέ­ει τόν πνευ­μα­τι­κόν καί φυ­σι­κόν κό­σμον, εἰς ἕ­να νέ­ον αἰ­ῶ­να,  εἰς τήν ζω­ήν τῆς ἀν­θρω­πό­τη­τος.

Συ­νε­ορ­τά­ζει ἐ­πί­σης, τήν εὔ­ση­μον τῆς Ἐν­θε­γερ­σί­ας μας ἡ­μέ ραν, κα­θ’ ἥν, τυ­ράν­νου ἑ­ορ­τά­ζο­μεν νέ­κρω­σιν, δου­λεί­ας τήν κα­θαί­ρε­σιν, ἄλ­λης βι­ω­τῆς, ἡ δέ Ὀρ­θό­δο­ξος Ἐκ­κ­λη­σί­α, δι­ά τοῦ Πα­λαι­ῶν Πα­τρῶν Γερ­μα­νοῦ, εὐ­ηγ­γε­λί­σθη καί αὔ­τη, εἰς τήν Ἁγ. Λαύ­ραν, τήν τοῦ δου­λεύ­ο­ντος ὑ­πό στυ­γνήν δου­λεί­αν Γέ­νους μας, ἐ­λευ­θε­ρί­αν καί μί­αν νέ­αν ἐ­πο­χήν καί ζω­ήν δι­ά τήν ἀ­γω­νι­στι­κήν μας φυ­λήν.

Εἶ­ναι ἀ­δι­αμ­φι­σβή­τη­τον, ὅ­τι ἡ Ἐκ­κ­λη­σί­α ἡ­μῶν, ὑ­πέρ πά­ντα ἄλ­λον πα­ρά­γο­ντα δι­ε­τή­ρη­σε καί ἐ­καλ­λι­έρ­γη­σε ἀ­ει­θα­λῆ, τήν πνευ­μα­τι­κήν, ἠ­θι­κήν καί ἐ­θνι­κήν τοῦ γέ­νους, συ­νεί­φη­σιν. Αὐ­τή, δι­ε­φύ­λα­ξεν ἀ­λώ­βη­τα καί ἀ­νό­θευ­τα τά ἱ­ε­ρά δό­γμα­τα καί σω­τη­ρι­ώ­δη θέ­σμι­α τοῦ πρω­ταρ­χι­κοῦ Χρι­στι­α­νι­σμοῦ. Αὐ­τή, ἀ­νε­ζω­πύ­ρω­σε τά κα­τα­ψυ­γέ­ντα Ἑλ­λη­νι­κά γράμ­μα­τα εἰς τάς δυ­σχει­μέ­ρους καί πα­γε­ράς ἐ­κεί­νας ἡ­μέ­ρας τῆς δου­λεί­ας τοῦ Γέ­νους μας. Αὐ­τή, ἐ­γα­λα­κτο­τρό­φη­σε καί ἤν­δρω­σε μέ τά <<κρυ­φά σχο­λει­ά>> της, τήν ἐ­θνι­κήν μας συ­νεί­δη­σιν καί ὑ­πε­ρη­φά­νει­αν. Καί ἀ­πό αὐ­τήν, ὡς ἀ­πό ἄ­σβε­στον ἑ­στί­αν, ἐ­ξε­πή­δη­σαν αἱ εὐ­γε­νέ­στε­ραι θυ­σί­αι, οἱ ἐ­ξο­χώ­τε­ροι ἡ­ρω­ϊ­σμοί, ἤ­να­ψε τόν στο­λο­καύ­την δαυ­λόν τοῦ Κα­νά­ρη, δι­ε­θέρ­μα­νε τάς ψυ­χάς τῶν ἀ­γω­νι­στῶν καί  ἀ­νε­πτέ­ρω­σε τήν ὑ­ψι­πε­τῆ τοῦ Ἰ­ο­νί­ου ποι­η­τοῦ Σω­λο­μοῦ – τοῦ Ὀρ­φέ­ως τῆς ἐ­θνι­κῆς πα­λιγ­γε­νε­σί­ας – τήν φα­ντα­σί­αν, δι­ά νά ἐ­ξυ­μνή­σῃ μέ τόν ἀ­νε­πα­νά­λη­πτον εἰς λυ­ρι­σμόν καί ποι­η­τι­κό­τη­τα ὕ­μνον, τῆς Ἐ­λευ­θε­ρί­ας, τά κα­τορ­θώ­μα­τα ἐ­κεί­νων, καί τήν Ἐ­λευ­θε­ρί­αν τῆς Ἑλ­λά­δος, ἥ­τις <<ἀ­π’ τά κόκ­κα­λα βγαλ­μέ­νη τῶν Ἑλ­λή­νων τά ἱ­ε­ρά>>, ἀ­πε­τέ­λε­σε τό ἔ­ναυ­σμα τῆς ἐ­ξα­να­στά­σε­ως τοῦ Ἔ­θνους.

Ἀλ­λά, μή­πως καί τούς πρω­τερ­γά­τας καί σκα­πα­νεῖς τῆς Φι­λι­κῆς Ἐ­ται­ρί­ας δέν συ­νε­κί­νη­σε τό ὄ­ρα­μα τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας τοῦ Γε­νους μας, ὅ­ταν ὑ­πό τό πρό­σχη­μα τῆς καλ­λι­έρ­γει­ας τῶν Ἑλ­λη­νι­κῶν γράμ­μα­των, ἐ­φι­λο­τέ­χνη­σαν τό ἔρ­γον τῆς ἐ­θνερ­γε­σί­ας. Τό Βου­κου­ρέ­στι­ον, ἡ Μολ­δα­βί­α καί ἡ Κων/πο­λις, ἦ­σαν, αἱ κε­ντρι­καί ἑ­στί­αι, ἐκ τῶν ὁ­ποί­ων θά ἐ­πυ­ρο­δο­τῆ­το ἡ θρυ­α­λίς τοῦ πα­νελ­λη­νί­ου συ­να­γερ­μοῦ.

Ποί­α ἐ­πί­σης δύ­να­μις, ἐ­κτός ἀ­πό τήν γε­νε­σι­ουρ­γόν δύ­να­μις τοῦ ὁ­ρά­μα­τος τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας, συ­νήρ­πα­σε τόν πρό­δρο­μον καί ὀρ­γα­νω­τήν της, Ρή­γαν Φε­ραῖ­ον –τόν Τυρ­ταῖ­ον τῆς ἐ­πα­να­στά­σε­ως-ὅ­στις ἐ­πε­τέ­λε­σε τό σύμ­βο­λον τοῦ Ἑλ­λη­νι­κοῦ δρά­μα­τος καί τῆς ἀ­να­πτύ­ξε­ως τῆς φυ­λῆς, ὥ­στε νά συν­θέ­ση τόν θού­ρι­ον ὕ­μνον του, καί δι­ά τῆς ποι­κί­λης τῶν τό­νων τοῦ ποι­η­τι­κοῦ του οἴ­στρου ἐ­γο­ή­τευ­σε, συ­νε­κλό­νη­σε καί δι­ή­γει­ρεν ἀ­κό­μη κω­φούς καί ἀ­φώ­νους;

Ἀλ­λά καί τό πο­λυτ­λῆ­μον Φα­νά­ρι­ον, δέν ὑ­πε­τι­μή­θη εἰς ἀ­ξι­ο­λό­γη­σιν ἀ­να­φο­ρι­κῶς δι­ά τήν συμ­βο­λήν του εἰς τόν ἀ­πε­λευ­θε­ρω­τι­κόν ἀ­γῶ­ναν τοῦ Ἔ­θνους μας. Οἱ Ἕλ­λη­νες τοῦ Φα­να­ρί­ου, οἱ πλῆ­στοι τῶν ὁ­ποί­ων κα­τεῖ­χον δι­α­κε­κριμ­μέ­νας θέ­σεις πα­ρά τῇ Ὑ­ψη­λῇ Πύ­λῃ, προ­σέ­φε­ρον εἰς τόν βω­μόν τῆς Πα­τρί­δος ἀ­νε­κτι­μή­τους προ­σφο­ράς, πρός ἀ­πο­τί­να­ξιν τοῦ ζυ­γοῦ τῆς δου­λεί­ας. Συ­νέ­λα­βον τήν Με­γά­λην ἱ­δέ­αν ὡς αἴ­τη­μα ὀ­λι­γώ­τε­ρον γε­ω­γρα­φι­κόν καί πε­ρισ­σό­τε­ρον πνευ­μα­τι­κόν. Ἐ­νε­πνεύ­σθη­σαν καί ἐ­θω­ρα­κί­σθη­σαν, εἰς τήν φο­βε­ράν καί ἄ­νι­σον πά­λην, ἡ ὁ­ποί­α θά ἤρ­χι­ζε προ­σε­χῶς, πολ­λοί δέ ἐξ αὐ­τῶν ἐ­ξη­γό­ρα­σαν δι­ά τοῦ αἵ­μα­τός των, τάς πρός τήν δού­λην πα­τρί­δαν, ὑ­πη­ρε­σί­ας των.

Καί ἐ­πε­τε­λέ­σθη τό θαῦ­μα αὐ­τό, τό ἀ­νε­πα­νά­λη­πτον εἰς τήν ἱ­στο­ρί­αν, ὅ­τι· <<εἶς συνέ­τρι­ψε μυ­ρί­ους καί δύ­ο συ­νέ­τρι­ψαν μυ­ρι­ά­δας…>>.


Ὁ πυ­ρι­νι­κός ἐν­θου­σι­α­σμός τῆς ἀ­πο­λυ­τρώ­σε­ως τῶν ὐ­πο­δού­λων Ἑλ­λή­νων,  με­τέ­τρε­ψεν τάς ἀ­λύ­σεις των εἰς πτέ­ρυ­γας, καί ἐ­πέ­τυ­χον τήν ἐ­λευ­θε­ρί­αν, πο­λύ πρίν ἐκ­δι­ώ­ξουν τόν κα­τα­κτη­τήν ἀ­πό τήν πα­τρῶ­αν γῆν δι­ά τῶν ὄ­πλων, δι­ό­τι δι­ε­τή­ρη­σαν εἰς τά βά­θη τῶν καρ­δι­ῶν των, κα­τα­πά­γι­ον καί ἀ­με­τα­κί­νη­τον τό συ­ναί­σθη­μα τῆς πνευ­μα­τι­κῆς καί ἠ­θι­κῆς των ὑ­πε­ρο­χῆς ἔ­να­ντι τοῦ δυ­νά­στου καί πυ­ρε­τι­κήν τήν δί­ψαν τῆς ἐ­λευ­θε­ρί­ας. Καί τό συ­ναί­σθη­μα αὐ­τό, ὑ­πῆρ­ξε τό πρω­ταρ­χι­κόν στοι­χεῖ­ον τῆς ἐ­θνι­κῆς μας ἐ­ξα­να­στά­σε­ως, ἥ­τις ἐ­πε­τεύ­χθη ὡς προ­ε­λέ­χθη, χά­ρις εἰς τό πρω­το­στα­τῆ­σαν τί­μι­ον ρά­σον, τό πάν­σε­πτον τοῦ­το σύμ­βο­λον τῆς ἀρ­ρή­κτου ἑ­νό­τη­τος Χρι­στι­α­νι­σμοῦ καί Ἑλ­λη­νι­σμοῦ, ὅ­που σε­μνοί λει­τουρ­γοί τῆς Ὀρ­θο­δό­ξου Ἐκ­κ­λη­σί­ας μας, πα­ντός βα­θμοῦ,μέ πρω­το­μάρ­τυ­ρα τόν Πα­τρι­άρ­χην Γρη­γό­ρι­ον τόν Ε΄, ὑ­πῆρ­ξαν τά πο­λυ­πλη­θῆ καί εὐ­γε­νέ­στα­τα σφά­γι­α, ἅ­τι­να ἐ­πορ­φύ­ρω­σαν δι­ά τοῦ τι­μί­ου αὐ­τῶν αἵ­μα­τος, τόν βω­μόν τῆς Πατρί­δος εἰς τήν πυ­ρα­μί­δα τοῦ ὁ­ποί­ου, ἐ­το­πο­θέ­τη­σαν εἰς αἰ­ώ­νι­ον σέ­βα­σμα τό ὄ­ρα­μα τῆς Ἐ λ ε υ θ ε ρ ί α ς, τῆς ὁ­ποί­ας τήν ἐ­πέ­τει­ον ἑ­ορ­τά­ζο­μεν.

 

Published in: on Ἀπριλίου 3, 2011 at 2:33 μ.μ.  Σχολιάστε  

Περί τοῦ Μεγάλου Κανόνος και τοῦ ἈκαθίστουὝμνου.

     Κατά τήν περίοδο τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς, διακρίνουμε δύο ἐκτενεῖς ἀκολουθίες, οἱ ὁποῖες ψάλλονται κατά τήν Ε΄ ἐβδομάδα τῶν Νηστειῶν.
   Τήν Τετάρτη ἑσπέρας, τελοῦμε τήν ἀκολουθία τοῦ Μ. Κανόνος, ἐνῶ τήν  Παρασκευή ἑσπέρας τήν ἀκολουθία τοῦ Ἀκαθίστου Ὕμνου.

   Ὁ Μ. Κανόνας εἶναι ποίημα τοῦ Ἁγ. Ἀνδρέα, Ἀρχιεπισκόπου Κρήτης, ἑνός ἐκ τῶν ἐπισημοτέρων ὑμνογράφων τῆς Ἐκκλησίας μας. (Η΄ αἰών.) Ὁ Κανόνας λέγεται Μέγας, τόσο γιά τήν ποσότητα τῶν τροπαρίων, ὅσο καί γιά τό θαυμάσιο καί κατανυκτικό αὐτοῦ ὕφος.
   Τό περιεχόμενο του εἶναι ἕνα ἀπάνθισμα ἀπό τήν Ἱερά Ἱστορία τῆς Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης. Ὁ  μελίρρυτος ὑμνογράφος, συνέλεξε παραδείγματα ἀρετῆς ἀλλά καί κακίας, τῆς μέν πρώτης ἀμειβομένης, τῆς δέ δευτέρας τιμωρουμένης ἀπό τόν Θεόν. Μέ τόν τρόπο αὐτό ἐξάγει ἄριστες συμβουλές καί διδαχές πρός ἀποφυγή τῆς ἁμαρτίας καί ἀπομίμησι τῆς ἀρετῆς.
   Πρέπει νά τονίσουμε ὅμως τό θλιβερό γεγονός πού συμβαίνει σήμερα. Εἰς τήν ἀκολουθία τοῦ Μ. Κανόνος, δυστυχῶς προσέρχονται λίγοι πιστοί -ὡς ἐπί τό πλεῖστον ἠλικιωμένοι- μέ ἀποτέλεσμα ἡ ὡραιοτάτη καί ψυχωφελής αὐτή ἀκολουθία νά μήν εὐρίσκη τήν ἀνάλογη ἀνταπόκρισιν.

   Ἐνδεικτικό τῆς σημερινῆς χλιαρᾶς πνευματικῆς καταστάσεως εἶναι τό τροπάριο πού παραθέτουμε εἰς τήν συνέχεια, ἕνα ἐκ τῶν πολλῶν παρομοίων τοῦ Μ. Κανόνος.

« Ὁ νόμος ἠσθένησεν, ἀργεῖ τό Εὐαγγέλιον, Γραφή δέ πᾶσα ἐν σοί  πα-ρημέληται· Προφῆται ἠτόνησαν, καί πᾶς δικαίου λόγος! Αἱ τραυματίαι σου ὧ ψυχή, ἐπληθύνθησαν, οὐκ ὄντος ἱατροῦ τοῦ ὑγιοῦντός σε.»
——-
   Ὅσον ἀφορᾶ τόν Ἀκάθιστον Ὕμνον,  ἡ ἀκολουθία αὐτοῦ χρονολογῆται ἀπό τό 626 μ.Χ. Τό ἔτος ἐκεῖνο ἡ πρωτεύουσα τοῦ Βυζαντίου ἐπολιορκεῖτο ἀπό τούς Πέρσες καί Ἄραβες. Ὁ κίνδυνος ἁλώσεώς της ἦταν σχεδόν βέβαιος, ὅταν αἴφνης ἠγέρθη ἀνεμοθύελλα μέ ἀποτέλεσμα νά καταστραφῆ ὁ στόλος τῶν πολιορκούντων καί ἔτσι νά ἐλευθερωθῆ ἡ Πόλις.

   Ὁ λαός ἀπέδωσε τήν θαυματουργική ἐπέμβασι ἐκείνη ὡς θείαν ἀντίληψι τῆς μεσιτείας τῆς Θεοτόκου, συνηθροίσθη εἰς τόν Ἱερό Ναό τῶν Βλαχερνῶν καί ἀνέπεμψε πρός Αὐτήν, τῇ Ὑπερμάχῳ Στρατηγῷ, τά τῆς νίκης εὐχαριστήρια, ὡς λυτρωθεῖσα ἡ Πόλις τῶν δεινῶν, καθώς λέγει τό γνωστό τροπάριο «Τῇ Ὑπερμάχῳ…».
   Γιά τήν καθιέρωσι τῆς ἑορτῆς συνετέλεσαν καί ἄλλες παρόμοιες εὐεργεσίες τῆς Θεοτόκου, ὅπως τό 670 μ.Χ. ὑπό Κων/νου τοῦ Πωγωνάτου καί τό 866 μΧ. ἐπί Μιχαήλ τοῦ Γ΄.
   Ἀκάθιστος λέγεται, διότι κατά τήν ἑσπέραν ἐκείνη, ὅπου ὁ λαός τῆς Κων/λεως συνήχθη εἰς τόν Ἱ. Ναό τῆς Παναγίας τῶν Βλαχερνῶν, ἀνέπεμψε τόν ὕμνον ὀρθοστάδην, καθ’ ὅλην τήν νύκτα.
   Ἡ ἀκολουθία εἶναι ὁ Ὅρθρος τοῦ Σαββάτου, ψάλλεται ὅμως ἀφ’ ἑσπέρας μετά τοῦ μικροῦ Ἀποδείπνου, πρός χάριν τῶν πιστῶν. Ὁ Κανόνας εἶναι ποίημα τοῦ ὑμνογράφου Ἰωσήφ, οἱ δέ χαιρετισμοί ἀποτελοῦνται ἀπό εἴκοσι τέσσερεις οἴκους, ἀρχικό δέ γράμμα ἑνός ἐκάστου εἶναι τά κατά σειρά γράμματα τῆς ἀλφαβήτου. Συνετάχθησαν οὖτοι μᾶλλον ὑπό τοῦ Γεωργίου τοῦ Πισιδίου καί ὄχι ὑπό τοῦ Πατριάρχου Σεργίου καθώς ὑποστηρίζεται ἀπό ὁρισμένους.
   Ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος, ἴσως δέν χαρακτηρίζεται γιά τήν κατανυκτικότητά του, ὅπως ὁ Μ. Κανόνας, ἀλλά διακρίνεται γιά τό χαρμόσυνο καί μεγαλοπρεπές ὕφος του.
Published in: on Μαρτίου 19, 2011 at 1:01 μ.μ.  Σχολιάστε  

ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

    Ὅ­λοι ἄν­θρω­ποι εἴ­μαστε, κι ἐ­σεῖς πού διαβάζετε αὐτές τίς γραμμές κι ἐ­γώ πού τίς γράφω, ἀλ­λά πολλοί ἀ­γνο­οῦ­μεν τήν πλά­σιν μας, δηλαδή πῶς ­πλα­σθήκαμε καί γι­α­τί, ποί­α εἶ­ναι ἡ κα­τα­σκευ­ή μας, ποῖ­ες οἱ δω­ρε­ές μας ἀπό τόν Θεό καί ποιά τά πά­θη μας, πῶς σω­ζό­μαστε καί πῶς κο­λα­ζό­μαστε καί ἄλ­λα πολλά παρόμοια. Καί τοῦτο συμβαίνει για­τί μᾶς λεί­πε­ι ἡ ὀρ­θή δι­ά­κρι­ση, εἴ­μα­στε πα­χεῖς καί χερ­σώ­δεις στό νοῦν δι­ό­τι προ­σκολ­λώ­με­θα εἰς τά πα­χειά καί γή­ϊ­να πρά­γμα­τα, τά πνευ­μα­τι­κά ὅμως καί σο­φά οὔ­τε κἄν γνω­ρί­ζου­με ὅ­τι ὑ­πάρ­χουν. Ὅσοι ἀγάπησαν τά πνευ­μα­τι­κά καί ἀ­νώ­τε­ρα, αὐ­τοί προ­σήρ­μο­σαν καί τήν ζω­ήν τους πρός αὐ­τά καί αὐ­τοί ἔ­λα­βον ὀρ­θή κρί­ση καί ἀ­λη­θι­νή πε­ρί πά­ντων τῶν κτισμάτων καί βε­βαί­ως καί πε­ρί τῶν ἀν­θρώ­πων. Ἐξ αἰτίας λοιπόν αὐ­τῶν, θά ἀναφερθοῦ­μεν συνοπτικά πε­ρί τῶν ἀν­θρώ­πων καί καθώς συνηθίζουμε θά δοῦμε καί ἔ­γρα­ψαν καί εἶπαν οἱ Πατέρες μας.
   <<Ὁ­ρί­ζουν τόν ἄν­θρω­πον, ὅ­τι εἶ­ναι ζῶ­ον λογικόν θνη­τόν (κάθε τί πού ἔ­χει ζω­ή λέγεται ζῶ­ον), νοῦν καί ἐ­πι­στή­μης δε­κτι­κόν (τά ἄ­λο­γα δέν ­μπο­ροῦν νά δι­δα­χθοῦν).

   Καί λέγεται ὁ ἄνθρωπος «ζῶ­ον» μέν, διότι καί αὐτός εἶ­ναι οὐ­σί­α ἔμ­ψυ­χος, αἰ­σθη­τι­κή (αἰ­σθη­τι­κή=ἔ­χει αἰ­σθή­σεις καί αἰ­σθά­νε­ται), αὐ­τός εἶ­ναι ὁ ὅ­ρος τοῦ ζώ­ου. «Λο­γι­κόν» δέ, δι­ά νά χω­ρι­σθῆ τῶν ἀ­λό­γων. (Λο­γι­κόν=ἔ­χει λό­γον καί λο­γα­ρι­ά­ζει), καί «θνη­τόν», δι­ά νά χω­ρι­σθῆ τῶν ἀ­θα­νά­των λο­γι­κῶν (ἀ­θα­νά­των λογι­κῶν=τῶν Ἀγ­γέ­λων). Τό δέ «νοῦν ἐ­πι­στή­μης δε­κτι­κόν», διό­τι δι­ά μα­θή­σε­ως γί­νο­νται σέ ἐ­μᾶς οἱ τέ­χνες καί οἱ ἐ­πι­στῆ­μες. Ἔ­χουν μέν οἱ ἄν­θρω­ποι τήν δυ­να­τό­τη­τα νά δε­χθοῦν καί τίς ἐ­πι­στή­μες καί τίς τέ­χνες, τήν δέν ἐ­νέρ­γει­αν αὐ­τῶν, τήν ἀ­πο­κτοῦν ἐκ τῆς μα­θή­σε­ως. (Αὐτό σημαίνει, ὅτι μποροῦμε νά μά­θου­με καί ἀ­φοῦ μά­θου­μεν, ἐ­νερ­γοῦ­μεν τήν ἐ­πι­στή­μην καί τήν τέ­χνην. Ἐ­νῶ τά ἄ­λο­γα ζῶ­α, δέν μποροῦν).
Λέ­γουν ἐπίσης, ὅ­τι ὁ ὅ­ρος τοῦ­τος, δηλαδή τό <> προ­στέ­θηκε ἀργότερα, ἄν καί χω­ρίς τού­του, ἔ­χει ἱ­σχύν ὁ ὅ­ρος <>, ἀλ­λά ἐ­πει­δή καί νύμ­φες καί με­ρι­κά ἄλ­λα γέ­νη δαι­μό­νων με­ρι­κοί προσπάθησαν να εἰσά­γουν, πού θεωροῦνται πο­λυ­χρό­νι­α μέν ὄ­χι βέ­βαι­α καί ἀθά­να­τα, γι­’ αὐτό ὥστε νά ξε­χω­ρί­σουν τόν ἄν­θρω­πον ἀ­πό τῶν Δαι­μό­νων τούτων, προ­στέθηκε τό <> δι­ό­τι τά δαι­μό­σι­α δέν διδάσκονται, ἀλ­λά ἐκ φύ­σε­ως γνω­ρί­ζουν ὅ­σα γνω­ρί­ζουν. Τοῦ­το εἶ­ναι δό­γμα τῶν Ἑ­βραί­ων>>. 
(Νε­με­σί­ου Ἐ­πι­σκ. Ἐ­μέ­σης).

   Καί πά­λιν ὁ ἴ­δι­ος γρά­φει· << Τά χέ­ρι­α τῶν ἀν­θρώ­πων εἶ­ναι ἀ­ντι­λη­πτι­κόν ὄργα­νον καί πρός τίς τέ­χνες κα­ταλ­λη­λό­τε­ρον καί ἐ­άν κά­ποι­ος ἀ­φαι­ρέ­σῃ τά χέρι­α ἤ τῶν χει­ρῶν μό­νον τούς δα­κτύ­λους, εἰς ὅ­λας σχε­δόν τάς τέ­χνας, ἀχρηστώτα­τον ποι­εῖ τόν ἄν­θρω­πον, δι­ά τοῦ­το καί μό­νον ὁ ἄν­θρω­πος ἐ­πει­δή εἶ­ναι λο­γι­κός καί τε­χνῶν δε­κτι­κός, χεῖ­ρας ἔ­λα­βε πα­ρά Θε­οῦ. 
Τά δέ πό­δι­α εἶ­ναι με­τα­βα­τι­κόν ὄρ­γα­νον, δι­ό­τι τήν κα­τά τό­πον κί­νη­σιν δι­ά τῶν πο­δῶν τήν κά­νουμεν. Μό­νον ὁ ἄν­θρω­πος κά­θε­ται χω­ρίς κα­νε­νός στη­ρί­γμα­τος. (Τά ἄλογα ζῶα χρειάζονται τόν ὑποστηριγμό τῶν μπροστινῶν ποδιῶν τους για να καθίσουν). Μό­νον ὁ ἄ­θρω­πος, πρός δύ­ο ὀρ­θάς γω­νί­ας, κά­μπτει τά σκέ­λη, κα­τά τό ἰ­σχί­ον καί τήν ἰ­γνύν, τήν μέν ἐ­πί τά μέ­σα, τήν δέ ἐ­πί τά ἔ­ξω.>>

   Με ἄλλα λόγια, ἐ­άν κάμ­ψουμεν τό γό­να­τον εἰς τήν γῆν, σχη­μα­τί­ζε­ται ὀρ­θή γω­νί­α πρός τά ἔ­ξω, πρός τά ὄ­πι­σθεν. (τά ἄλογα ζῶα δέν μποροῦν να σταθοῦν γονατιστά ὤστε να σχηματίσουν ὀρθή γωνία).  Ἐ­άν ἐπίσης ἀ­πό ὄρ­θι­οι κάμ­ψου­μεν τό σῶμα μας καί χα­μη­λώ­σου­μεν ὀ­λί­γον πα­τῶ­ντες μέ τό ἕ­να πό­δι, σχη­μα­τί­ζε­ται ἡ ἄλ­λη ὀρ­θή γω­νί­α, βλέ­που­σα πρός τά μέ­σα, πρός τόν ἑ­αυ­τόν μας (καί αὐτή τη στάση δεν μποροῦν αν τήν κάνουν τά ἄλογα ζῶα).

Αὐτά, καί πολλά ἄλλα μᾶς διδάσκει ὁ συγγραφικότατος Νεμέσιος ἐπίσκοπος Ἐμέσης, κάθε φιλομαθής δε ἄς ἀνατρέξη στό ἔργο του ὤστε να διδαχθεῖ ἀναλυτικώτερα περί τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως.
Published in: on Φεβρουαρίου 11, 2011 at 8:00 μ.μ.  Σχολιάστε  
%d ἱστολόγοι ἔχουν δηλώσει ὅτι αὐτὸ τοὺς ἀρέσει: